x
2014 March 11

Dondan nasıl korunabiliriz? 4.5 100

Dondan korunma yöntemlerini iki grup altında toplamak mümkündür.

a-Pasif yöntemler

Yer ve meyve çeşidi seçimi düşük sıcaklıklara dayanabilen cins ve çeşitler kullanılması

Bitkilere ve çevreye uygulanabilecek bazı işlemler (budama, gübreleme, toprağın işlenmesi, kim­yasal kullanımı gibi) ağaçların don olayına karşı direncini arttırabilir veya zararı hafifletebilir.

Rüzgâr kıran ağaçların yetiştirilmesi soğuk hava dalgası rüzgârlarla taşınıyorsa bu yöne uzun boylu ağaçların dikilmesi rüzgârı ve etkisini azaltacaktır.

b-Aktif yöntemler

Atmosfere giden radyasyonun önlenmesi akşam saatlerinden itibaren ortam sıcaklığının düşmeye başlaması ile toprak yüzeyinden (ısınan havanın yükseleceği kuralına uygun olarak) atmosfere giden radyasyon yolu ile sıcaklık kaybı oluşur. Sonuçta, hava sıcaklığının düşmesinin şiddetine göre toprak ve ağaçların içinde bulunduğu seviyedeki ortam soğur, sıcak hava ağaçların seviyesini de geçerek atmosferde yükselir. Diğer taraftan bilinmektedir ki, ortamda var olan veya oluşturulacak olan bir duman veya sis tabakası bu yükselmeyi durdurur ve ortamın aşırı soğumasını önler.

Havanın karıştırılması: Hava sıcaklığının aşırı düşeceğinin tahmin edildiği günlerde gece boyunca fanlar çalıştırılarak toprak yüzeyinde birikme eğilimi gösteren soğuk havanın karıştırılması ve yerine ılık havanın getirilmesi

Ortam ve bitkilerin ısıtılması: Meyve bahçesinin değişik yerlerine parafin sobası, saman balyaları veya eski otomobil lastikleri yerleştirilerek yakılması ortam sıcaklığını az da olsa arttıracaktır. Bu noktada ortam sıcaklığını arttırırken çevreye ne tür zarar verildiği, kirlilik yaratıldığı değerlendirilmelidir.

Su/Sisleme uygulaması: Don olayının gerçekleşeceğinin tahmin edildiği gecelerde bahçenin yağmurlama sulama ile veya sadece daha önce hazırlanacak kanallardan su dolaştırarak sulanması yoluyla sıcaklığın aşırı düşmesine engel olunması

Ciçeklenmeyi geciktirme: Bahçe içerisine zaman zaman kar ve buz kalıpları yerleştirerek gündüzleri de bir miktar sıcaklığın düşürülmesi ve böylece ağaçların çiçek açmalarının geciktirilmesi

Hormon uygulaması: Erken ilkbaharda ağaçlara bazı kimyasallar uygulayarak düşük hava sıcaklıklarına da yanma gücü kazandırılması esaslı bir uygulama

Bu pasif ve aktif yöntemlerin hepsinin de olumlu/olumsuz, kuvvetli/zayıf yönleri vardır.

Modern ve çevreci korunma mümkün müdür?

AYA ve ayatar akıllı tarım teknolojileri ile mümkündür. Ayatar ve AYA akıllı tarım sistemleri don riskini algılayarak sisleme, ısıtma, havalandırma gibi sistemleri otomatik devreye sokar ve ihtiyaç olduğu sürece açık tutar. Bu sistemlere sahip değilseniz, sizi SMS ile uyarır ve önlem almanıza olanak sağlar. Tarimbaba.com üzerinde veya bizile iletişime geçerek sisleme ve ayatar sistemlerine birlikte avantajlı koşullarla sahip olabilirsiniz.

Sisleme

Üzerinde duracağımız yöntem ise "atmosfere giden radyasyonun önlenmesi" yöntemidir. Bu yöntem hava sıcaklığının ağaçların veya çiçeklerin dayanabileceği seviyelerin altına düşeceğinin tahmin edildiği günlerde aksam saatlerinden başlayarak ve gerekirse gece boyunca meyve ağaçları arasında suni bir sis tabakası oluşturmak ve böylece radyasyonu önlemektir.

Suni olarak oluşacak sis tabakası toprağı adeta bir yorgan gibi örtecek ve topraktan atmosfere doğru oluşacak ısı kaybına (radyasyona) engel olacaktır. Diğer taraftan gece boyunca ve gerektiği kadar işleme devam edilerek ortama suyun temin edildiği kaynağın sıcaklığına bağlı olarak fakat her durumda ortam sıcaklığından daha yüksek bir sıcaklığa sahip su zerrecikleri püskürterek ortamın sıcaklığının olabildiğince yüksek muhafaza edilmesine çalışmaktır. Bunun etkinliğini şöyle anlatabiliriz: 1 gram su 1°C soğurken çevresine 1 cal. enerji verir, 1 gr su donarkende dışarıya 80cal enerji aktarır. Bu durumda 1gr su zerreceği donarsa 80 gr suyu 1 derece ısıtabilir. Dolayısı ile sisleyerek pulverize edilen su zerreciklerinin donması ortam sıcaklığının yüksek tutulmasında çok etkili olur. Zaten gerek kış şartlarında ve oldukça düşük sıcaklıklarda, gerekse sonbahar ve ilkbaharda oluşacak kritik sıcaklık düşüşlerinde ortamda sağlanacak birkaç derecelik sıcaklık artışı ağaçların mevcut dönemdeki soğuklardan zarar görmesini önleyecek veya azaltacaktır. Önceki örneği tekrarlayacak olursak 3°C´lik bir artış zararı %60-80 den %12-17´ye düşürebilecektir.

Sistem çevrecidir. Aşırı sıcaklık düşüşünü (don zararı nı) önlemek için kullanılan madde sadece kuyu, nehir ve ya havuz suyudur. Suyun sıcaklığının daha yüksek olabileceği düşünüldüğünde mümkünse ve mevcut ise kuyu suyu tercih edilmelidir.

Sisleme sistemi yaz ayların da sıcaklığın aşırı yükseldiği zamanlarda, özellikle meyve ağaçları için eskiden beri var olan fakat son yıllarda küresel ısınma ile daha da önem kazanan bir tehlike de yazın sıcaklığın ağaçların zarar görebileceği derecede aşırı yükselmesidir. Sıcaklığın aşırı yükselmesi ve aşırı güneşlenme hastalık ve zararlıların çoğalmasına, ağaç gövdeleri ve dallarının çatlaması, lekeler oluşması, yaprakların buruşması, meyvelerde şekil bozuklukları, lekeler ve yüksek sıcaklıkta salgın yapan bazı hastalık ve zararlıların oluşmasına neden olabilir. Sisleme sistemi yazında sıcaklığın düşürülmesinde etkili olacaktır. Su buharlaştığında 549-597 arasında bir kaloriyi ortamdan alır. Dolayısı ile önemli miktarda serinleme sağlar.

Sisleme ağaçlar arasına tesis edilecek sabit hatlar üzerine su zerrecikleri temin edecek veya traktörle çekilebilen hareketli bir çatı üzerine bu memeleri yerleştirerek gerektiğinde bahçe içerisinde sıralar arasında dolaştırmak ve sis üretmektir.

Ayatar ve AYA akıllı tarım sistemleri ile sizde don’un yaratacağı risklere karşı erken önlem alabilme olanağına kavuşabilirsiniz. tarimbaba.com üzerinden temin edebileceğiniz sisleme sistemleri ile veya size özel oluşturabileceğimiz paketler ile avantajlı koşullarda verimli, ekonomik, çevreci tarım yapmaya başlayın.

Bu blog’da kaynak olarak http://web.alarafidan.com.tr/icerik.asp?id=590 kullanılmıştır.

Paylaş
Beğen
T-Soft® e-ticaret sistemleriyle hazırlanmıştır.